کتاب وضعیت منابع آبهای سطحی مشترک در غرب آسیا

  • PDF

کتاب وضعیت منابع آبهای سطحی مشترک در غرب آسیا نوشته دکتر هانس یوآخیم کمپل و دکتر ریما خلف با ترجمه دکتر حجت مهکویی و دکتر علیرضا عباسی توسط نشر انتخاب در زمستان 1399 منتشر شد. برای تهیه کتاب با نشر انتخاب تماس بگیرید.

در قسمتی از پیشگفتار کتاب میخوانیم:

آب مرزهای سیاسی را نمی­شناسد. در سراسر جهان، 263 حوضه رودخانه فرامرزی و حداقل 300 سفره آب فرامرزی و سیستم آبخوان وجود دارد. ماهیت مشترک این منابع، فرصتی برای همکاری است، اما چالشهایی را نیز در قالب افزایش نزاع، آلودگی و استفاده بدون هماهنگی با یکدیگر، توسط کشورهای حاشیه ساحلی ایجاد می­کند. استفاده بهینه و محافظت مؤثر از آبهای مرزی فقط در صورت استفاده كشورهاي ساحلی، که اصول آب مشترک را در مدیریت منابع آب (IWRM) با روحیه همکاری اعمال مي­كنند، امکان­پذیر است. این امر به ویژه در منطقه خشک عربی اهمیت دارد، جایی که کمبود آب همیشه واقعیت سخت و منبع تکرار درگیری بوده است. بنابراین، مدیریت صحیح منابع آب مشترک به عنوان یک مؤلفه اصلی برای امنیت آب و توسعه­پایدار در کشورهای عربی شناخته شده است. در همین راستا، دولت آلمان به‌دنبال ترویج حمایت و استفاده پایدار از منابع آب مشترک و پشتیبانی از شریک زندگی دولتها در سراسر جهان در مناطق زیر در بخش همکاری­های فرامرزی آب است : هماهنگ کردن سیاستهای ملی آب، توسعه توافقنامه­های همکاری، ترویج مبادله جنوب - جنوب و حمایت از سرمایه­گذاری در اجرای برنامه­های حفاظت و مدیریت مشترک.

انستیتوی فدرال برای علوم زمین و منابع طبیعی (BGR) است که مستقیماً توسط وزارت همکاری اقتصادی فدرال موظف به توسعه (BMZ) برای اجرای پروژه­های همکاری فنی در کشورهای در حال توسعه در زمینه علوم جغرافیایی می­باشد. ما به عنوان زمین­شناسان، با شرکای خود همکاری می­کنیم تا مانع از عدم کارایی و انسداد مسیرهای پیشرفت شود. ما از شایستگیهای ژئوفیزیکی شناخته شده بین­المللی خود را تهیه می­کنیم، تا اهداف توسعه دولت آلمان تحقق یابد. همکاری بین کمیسیون اقتصادی و اجتماعی برای آسیای غربی (ESCWA) و انستیتوی فدرال برای علوم زمین و منابع طبیعی از سال 1992 به ویژه با تأکید بر ارزیابی و مدیریت منابع آب زیرزمینی شروع به کار کرده­اند. قبلاً در اواخر دهه 1990، موضوع منابع آب مشترک به یك ستون اساسی در این پروژه منطقه­ای تبدیل شد و از آن زمان تاكنون به عنوان یك قسمت از تمرکز روی این موضوع باقی مانده است. با گذشت سالها، همکاری انستیتوی فدرال برای علوم زمین و منابع طبیعی با کمیسیون اقتصادی و اجتماعی ملل متحد برای آسیای غربی در مسائل فنی، نهادی و حقوقی مربوط به جنبه­های مختلف منابع آب مشترک از جمله ارزیابی، مدیریت، مذاکره و همکاری بوده است. این از طریق فعالیتهای متعدد محقق شده است، همچون، مطالعات هیدروژئولوژیکی محلی، خدمات مشاوره فنی، جلسات و کارگاه­های گروهی تخصصی منطقه­ای در مورد موضوعات مختلف.

فهرست جامع منابع آب مشترک در غرب آسیا (متن اصلی کتاب) ادامه منطقی این تلاشها است و از جنبه­های خاص، نشانگر اوج این همکاری طولانی در مدیریت آب مشترک است. این یک پایگاه دانش جامع است که می­تواند مباحث ملی و منطقه­ای را در مورد منابع آب مشترک فراهم کند. این مجموعه، مخاطبان متخصص و گسترده­ای از تصمیم­گیرندگان، مقامات دولتی، محققان، اهداء کنندگان و آژانسهای چندجانبه را هدف قرار می­دهد. مهمتر از همه، امیدواریم که این فهرست بتواند همکاری و پروژه­های مشترک بین کشورهای ساحلی را در آینده ترغیب کند.

منطقه عربی یکی از مناطق خشک جهان است. کشورهای عضو کمیسیون اقتصادی و اجتماعی ملل متحد برای آسیای غربی  تلاشهای گسترده­ای را برای اطمینان از امنیت آب انجام داده است، که یکی از عناصر اصلی برنامه­های توسعه پایدار است. این هدف به ویژه در منطقه­ای که در آن، دو سوم منابع آب شیرین موجود مشترک و از یک یا چند مرز جغرافیایی عبور می­کنند، چالش برانگیز شده است. سازوکارهای بین دولتی، مانند کمیته کمیسیون اقتصادی و اجتماعی ملل متحد برای آسیای غربی در مورد منابع آب که در مه 1997 تأسیس شد و وزیران عرب شوراي آب كه اولين جلسه خود را در ژوئن 2009 برگزار كردند، موظف شدند از گفتگو و همكاري منطقه­اي در زمينه مديريت يكپارچه منابع آب حمايت كند. آنها در مقابله با این چالش در فرایندهای نهادی که نشان دهنده تعهد دولتهای عربی برای همکاری جمعی و منطقه­ای برای رفع نگرانیهای مشترک در مورد کمبود آب است، کمک کرده­اند. حمایت از همکاریهای منطقه­ای آب نیز در اعلامیه­ای که توسط وزیران عرب شورای آب در سال 2011 اتخاذ گردید، تصویب شده است، که از استراتژی عربی برای امنیت آب در منطقه عربی برای رویارویی با چالش­ها و نیازهای آینده برای توسعه پایدار (2030-2010) صحبت شده است. این استراتژی در درجه اول، تقویت مدیریت مشترک منابع آب بین کشورهای عربی و همچنین بین کشورهای عربی و غیر عربی است.

علاقه کمیسیون اقتصادی و اجتماعی برای آسیای غربی در مسائل مربوط به آب از دستورالعمل آن در توسعه اقتصادی و اجتماعی و ادغام منطقه­ای ناشی می­شود. کمیته فرعی منابع آب با همکاری نزدیک با شورای وزیران امور خارجه عرب برای تأمین نیازهای منطقه از طریق ارائه کمک­های مداوم فنی در مدیریت منابع آب مشترک همکاری می­کند. فهرست موجودی منابع آب مشترک در آسیای غربی با همکاری مؤسسه فدرال علوم زمین و منابع طبیعی به عنوان بخشی از این تلاش جمعی تهیه شد. این موجودی یک فهرست جامع از حوضه­های آبهای سطحی مشترک و سیستم­های سفره­های آب زیرزمینی در غرب آسیا که مورد ارزیابی­های علمی صحیح قرار گرفته است را ارائه می­دهد. امید است که این فهرست موجودی بتواند گفتگوهای بین کشورهای عربی و بین کشورهای عربی و غیر عربی را هدایت و راهنمایی کند که بیشترین فشار را در چالشهای توسعه اقتصادی اجتماعی دارند و هم اکنون در منطقه با این چالشها روبرو هستند؛ از جمله امنیت غذایی، سازگاری با تغییرات آب­وهوا، امنیت انرژی، مهاجرت و درگیری. حل این مسائل تا حد زیادی به توانایی منطقه در مدیریت مؤثر منابع آب کمیاب خود بستگی دارد. با این حال، تصرفات اسرائیل همچنان مانع از توانایی برای حل این مسایل خواهد شد؛ البته مردم فلسطین برای اعمال حاکمیت کامل بر منابع آبی خود تلاش می­کنند.

این فهرست موجودی، اوج همکاری طولانی و مثمرثمر بین ESCWA-BGR است. بیش از دو دهه است که این همکاری منبع ارزشمندی از کمکهای فنی برای تقویت ظرفیت کشورهای عضو در مدیریت یکپارچه منابع آب با توجه به شرایط و نیازهای منطقه بوده است. با اطلاع رسانی در مورد مباحث، موجودی زمینه­ای برای تقویت همکاریهای منطقه­ای، شناسایی راه­حلهای یکپارچه و پیشبرد تلاشهای توسعه پایدار در منطقه عربی فراهم می­کند. دبیرخانه بین کمیسیون اقتصادی و اجتماعی ملل متحد برای آسیای غربی ابراز قدردانی عمیق از حمایتهای ارائه شده توسط وزارت فدرال برای همکاری اقتصادی و توسعه آلمان از این همکاری سازنده و تعهد ما در جهت تقویت روندهای منطقه­ای در این منطقه بحرانی برای توسعه، کرده است. ما امیدواریم که انتشار این فهرست موجودی باعث ایجاد تحقیقات جدید در سال شود که  مدیریت برای منابع آب مشترک را مهیا می­کند و زمینه­ای را برای درج این موضوعات مرتبط در بحثهای منطقه­ای فراهم می­آورد.

این کتاب در دو بخش و هفت فصل تنظیم و ترجمه شده است. نیاز به اطلاعات در ارتباط با حوضه­های منابع آب سطحی مشترک در منطقه ژئوپولیتیک غرب آسیا، همواره احساس می­شود. ادعا برای این کتاب همین است که توانسته­ایم بخشی از نیاز اطلاعاتی جامعه پژوهشی و دانشگاهی را براورده سازیم. مطالب مطرح شده حاوی آمار و اطلاعات گرانبهایی است که می­تواند به مخاطبان گرامی کمک کند. در پایان از خانواده­های غزیزمان که با صبر و شکیبایی در انجام این ترجمه ما را کمک کردند قدردانی و تشکر داریم. هچنین از مدیر نشر انتخاب جناب آقای دکتر میرزایی و مجموعه همکارنش در این نشر دانشگاهی، تشکر و سپاگزاریم که حسن توجه و دقت خودشان را در چاپ این کتاب مبذول داشته­اند.

 

آخرین به روز رسانی در شنبه 25 بهمن 1399 ساعت 14:05